Yapmayın arkadaşlar, Mert Fırat boşuna bu kadar yorulmadı!

Mert Fırat sahnede, ip atlıyor, şınav çekiyor, hopluyor zıplıyor, dans ediyor, bağırıyor, kucaklıyor, deliriyor, çırpınıyor. Tek perde oyunda herkesin gözü onda.

Tabii diğer oyuncular Özgün Aydın, Onur Dilber ve Didem Balçın da yoruluyor ama Mert Fırat en çok yorulan oyuncu sanki.

Buraya nasıl geldik, önce onu anlatayım.

DasDas’ın Joseph K. oyununun Kafka’nın Dava romanından güncelleştirildiğini okuduğumda ilk işim bu romanı okunacaklar listemin en başına koymak oldu, ve tabii ki DasDas’ta Joseph K. oyunu da görülecek oyunlar arasında en baştaydı.

Lisedeyken Edebiyat dersinde Kafka’dan Dönüşüm kitabını okumuştuk. Sonrasına Dava’yı çok duymuş ama bir türlü okuma fırsatı bulamamıştım.

Bu oyuna bileti aldık, ve ben oyun tarihine kadar kitabı bitirme sözü verdim kendi kendime.

Romanın büyük bir kısmını oyundan bir gün önce okudum ve oyun günü son yirmi sayfası kalmıştı. O kadar inat etmiştim ki, kitabı yanımda götürdüm ve oyun başlamadan önce salonda beklerken yine okudum. Sonunu o kadar merak ediyordum ki, bir an önce bitsin ve oyunu öyle izleyeyim istiyordum.

Düşünmeye ve irdelemeye iten bu derin romanı okurken, aslında bazı bölümlerin ne kadar teatral olduğunu fark etmiştim ve oyun hakkında daha da heyecanlandım.

Sonuç, on sayfa kadar kaldı ve bitiremedim.

Ama oyun başlayınca anladım ki, aslında düşündüğüm kadar sıkı bir uyarlama değilmiş. Romana dayanan güncel bir yorumlamaydı oyun. Aslında Serdar Biliş işlerine aşina olanların anlayacağı bir oyun izledik, soyut, deneysel ve yer yer absürt.

Hatta oyunu izlerken acaba okumadan gelseydim daha mı iyi olurdu, ya da okumasaydım bu oyunu nasıl yorumlardım diye düşündüm. Belki daha özgür bir şekilde yorumlama şansım olurdu, ama şimdi kitabın etkisi altındaydım.

Öncelikle kitaptan bahsetmek istiyorum. K. Bir sabah uyandığında tutuklandığını öğrenir ve kitap boyunca bu davayı anlamaya ve bir an önce beraat etmeye çalışır. Ancak bu iş kolay değildir, hatta tanıştığı birçok karakterden öğrendiğimiz üzere mümkün de değildir.

Kafka’nın karakterleri inceleme tarzı ve düşünce akışını takip etmek çok ilginç bir deneyim. Özellikle roman ilerledikçe K.’nın çabasına kapılıp beraat etme imkansızlığının gerçek olup olmadığını artan bir merakla okudum.

jk

Zaman zaman sanki rüyadaymış hissi uyandıran romanda mekanlar, karakterler ve konuşmalar yaratılmış bir hukuk dünyasının neredeyse absürt bir çıkmaza girmesini destekliyor. Karakterler ve diyaloglar sistemi anlatırken aynı zamanda bu sistemin anlamsızlığını vurguluyor.

En ilginç bulduğum kısımlardan biri K.’nın ressam Titorelli ile mahkeme ve beraat hakkında konuşmasıydı. Ressam K.’ya üç seçeneği olduğunu söyler: gerçek beraat, sözde beraat ve sürüncemede bırakma. Bu seçeneklerin hangi durumlarda tercih edilebilir olduğunu açıklar. K.’nın kurduğu bu hukuk sisteminin detaylarını böyle açıklaması oldukça ilginç ve beni büyük ilgiyle okumaya itti.

Aslında kitabın en ironik yanı, bence, yazarın sayfalarca anlattığı detaylı irdelemelerin aslında ne K.’yı ne de okuyucuyu hiçbir yere götürmemesi. Varacak bir nokta yok, ve sayfalar süren konuşmalar sanki boşuna yapılmış oluyor, ve dolayısıyla bu durum yaratılan sistemin insanı nasıl çıkmaza sürükleyebileceğini kanıtlıyor.

Kitabın arkasındaki açıklamada da dediği gibi, Dava hakkında tartışmaya açık olmayan tek şey müphemliği. Yani roman boyunca süren belirsizlikle sonunda da başbaşa kalıyoruz. Zaten bu kadar düşünmeye iten de belki de bu belirsizliktir.

Oyun belli beklentilerle gittiğim için beni şaşırttı, çünkü komedi unsurları fazla kullanılmış ve başka bir Joseph K. karakteri yaratılmış. Ama zaten ana fikir kimin açtığı belli olmayan davada, takibi ve tamamlanması mümkün olmayan bir mahkeme kovalamacası ve oyunda bunu etkileyici bir şekilde görebiliyoruz.

Beyhude bir çabayla aklanmaya çalışan Joseph K.’yı Mert Fırat oyun boyunca yüksek tempoda canlandırıyor. Dört kişilik ekipteki diğer üç oyuncu birden çok karakteri canlandırıyor. Dava okuyucularına ipucu vermek gerekirse kitaptaki Franz ve Willem’in oyundaki yorumlanması olan Çulluk ve Sansar’ı Özgün Aydın ve Onur Dilber canlandırıyor. Kitapta izinsiz yenen K.’nın kahvaltısı, oyunda izin yenen ananaslı Hawai pizza haline gelmiş ve kitaptaki Leni’nin oyundaki yorumlaması olan Nora karakterini de Didem Balçın canlandırıyor.

JosephK._6

Kitabı okuyup gitmenin faydalarından biri de bazı sahnelerin kitaptaki karşılığını düşünüp oyun yazarının o sahneyi neden o şekilde yazdığını düşünmek oldu. Örneğin kitaptaki ressam oyunda camcı olarak karşımıza çıkıyor ve komedi unsurunun kullanıldığı bir sahne olarak izliyoruz. Ya da kitapta müdür yardımcısının kadın bir karakter olarak izlemek farklı ama aynı zamanda hoş bir detay.

Yazılmasının üstünden seneler geçmesine rağmen anlamını kaybetmeyen bu romanın tiyatrodaki yorumunu ve iyi oyunculukları seyretmek çok keyifliydi. Tom Basden’ın yazdığı, Serdar Biliş’in süpervizörlüğünü yaptığı bu oyun romanın günümüze uyarlanmış kara mizahlı bir yorumu ve birçok açıdan izleyiciyi düşünmeye itiyor.

Benim merak ettiğim bir başka unsur da, güncel detayların ne kadarı oyunun yazarı Tom Basden’a, ne kadarı oyunu çeviren İlksen Başarır’a ait? Oyunun süpervizörü Serdar Biliş neler kattı veya oyuncuların eklediği noktalar oldu mu? İşte bunlar benim için tiyatronun heyecan verici gizemleri.

Ne yazık ki salonda bazı kişiler oyundaki küfürler ve komedi unsurlarına fazla kapılıp oyunu bir komedi sandı ve çıkışta oyunun ne kadar komik olduğunu konuştular. Yapmayın arkadaşlar, Mert Fırat boşuna bu kadar yorulmadı.

Öykü kitabı okumadan gitti ve ikimiz faklı deneyim edinmiş olduk Joseph K. oyunundan. Öykü’nün kendi deneyimini yazdığı yazıyı okumak isterseniz buraya tıklayabilirsiniz.

Sevgiler,

Övgü

One thought on “Yapmayın arkadaşlar, Mert Fırat boşuna bu kadar yorulmadı!

  1. Pingback: Kafka’nın Dava’sını Okumadan Joseph K. | Övgü&Öykü

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s