Oyun Kitabı Okumak – Henrik Ibsen

#2020de20kitap projemizin benim için ikinci kitabı Norveçli ünlü oyun yazarı Henrik Ibsen’in dört oyununun yer aldığı oyun kitabı oldu.

Kitaptaki oyunlar Ibsen’ın en bilinen oyunlarından dördü: A Doll House (Bir Bebek Evi) , The Wild Duck (Yaban Ördeği), Hedda Gabler, The Master Builder (Yapı Ustası Solness)

Bu yazıyı internette araştırıp bulabileceğiniz bilgilerle dolu derleme bir yazı olmasındansa kendi düşüncelerimi anlattığım bir yazı olarak yazmak istiyorum, sonuçta burası bir blog. Ama tabii ki bu yazıyı yazmadan önce kendimi durduramadım ve

araştırmamı yaptım, yalnızca Ibsen hakkında değil oyunları hakkında da epey yazı okudum.

Okuduğum oyunların detayına inmeden önce Henrik Ibsen’i bilmeyenlere anlatacak olursam en başta söyleyeceğim şey şu olur: Tiyatroya modernizm ve realizm getiren Henrik Ibsen muhtemelen dünyada Shakespeare’den sonra en çok oyunu sahnelenen oyun yazarı. Norveç’te her zaman bir Ibsen oyunu sergilenirmiş, bunların kimi İngilizce oynanırmış*. Oscar Wilde, Arthur Miller gibi büyük isimleri etkilemiş*, yazdığı oyunlarla sadece ülkesinde değil, Avrupa’da, hatta okyanus ötesinde bile büyük yankılar uyandırmış. Oyunlarını okuyunca neden olduğunu anlamak pek zor değil. Daha çok sosyal hayatta zengin ailelerin yaşadığı olaylar ve sırların insanları yönetmesi üzerine oyunları ile öne çıkan Ibsen, özellikle kadın karakterlerinin duruşu ve yaptıkları seçimlerle zamanında çok tepki çeken, ve hala günümüzde bile konuşulan bir yazar.

A Doll House (Bir Bebek Evi)

Dünya tiyatrosunun en çok oynan oyunlarından biri Bir Bebek Evi. Üniversite’deyken Oyun Okuma Sanatı diye bir ders almıştım ve hocam büyük bir tutkuyla Nora karakterinin oyun sonunda çarptığı kapının sadece tiyatro salonunda değil, tüm dünyada yankılandığını anlatmıştı.
Sosyal hayatta ve ailede kadının rolünü ve haklarını sorgulayan bu oyun ilk olarak 1879’da oynanmış*. Bence bir tiyatroseverin bilmesi gereken bir oyun.

The Wild Duck (Yaban Ördeği)

Bu kitaptaki diğer oyunlara nazaran biraz daha karmaşık ve çokça metafor kullanılan bir oyun. Yaban ördeği en büyük metafor ve oyun okurken bunun neleri sembolize edeceği hakkında kafa yordum, ve oyun ilerledikçe her karakterde biraz bunu yansımasını gördüm.

Hedda Gabler

Hedda karakteri birçok kadın oyuncunun oynamak isteyeceği bir rol olarak görülüyor, çünkü çok kompleks, derin ve anlaşılması zor bir karakter. Oyundaki karakterlerle iletişim halinde olduğu durumlarda farklı yüzlerini görüyoruz ve oyun ilerledikçe başka sırları ortaya çıkıyor. Hatta bir kaynak Hedda karakterini ‘Kadın Hamlet’ olarak anlatıyor**, çünkü bir kadın oyuncunun canlandırmak isteyeceği ve kendi yorumuyla derinliğine derinlik katmak isteyeceği tarzda bir karakter. Covid19 pandemisi yüzünden tiyatrolar kapanmasaydı DasDas’ın Hedda Gabler’ini ve Demet Evgar’ın Hedda karakterini nasıl yorumladığını görmek çok isterdim. Belki başka sezonda izleme şansı bulurum.

The Master Builder (Yapı Ustası Solness)

Yavaş yavaş gücünü ve ismini kaybetmeye başlayan bir yapı ustasını anlatan oyunda yine çokça simgesel anlatımlar ve metaforlar mevcut. Ibsen’in son yazdığı oyunlardan biri.

“2020’de 20 kitap” projemiz kapsamında Öykü ile 2. bölüm videosunu çektik. O da kendi okuduğu kitabı, Jane Austen’dan Emma kitabını paylaştı.

Videoyu izlemek isterseniz:

Ayrıa Öykü Emma üzerine blog yazısı da yazdı. Onu da buradan okuyabilirsiniz.

Sevgiler,
Övgü

Not: Ben aşağıdaki linklerden bilgi edindim. Daha fazlasını okumak isterseniz buyrun.

* https://www.visitnorway.com/things-to-do/art-culture/literature/henrik-ibsen/

** https://www.theguardian.com/stage/2016/mar/21/hedda-gabler-review-ibsen-salisbury-playhouse

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s